5651 Sayılı Kanun ve Log Saklama: İşletmeler Ne Yapmalı?

Bir kafede, otelde, hastane bekleme salonunda ya da ofisinizin misafir ağında internet sunuyorsanız, bu hizmetin yasal bir boyutu olduğunu duymuş olabilirsiniz. 5651 sayılı "İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun" ve ilgili yönetmelikler, belirli işletmelere trafik ve erişim kayıtlarını saklama yükümlülüğü getirir.

Bu yazıda 5651 log saklama konusunu teknik açıdan ele alıyoruz: kimlerin etkilenebileceğini, hangi kayıtların tutulduğunu, bu kayıtların bütünlüğünün nasıl korunduğunu ve pratik bir kurulumun nasıl yapılabileceğini anlatıyoruz.

Önemli not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat zaman içinde değişebilir. İşletmenizin yükümlülüklerini ve güncel düzenlemeleri bir hukuk danışmanıyla teyit etmenizi öneririz.

5651 Sayılı Kanun Kimleri Etkiler?

Kanun ve yönetmelikler, internet ortamındaki farklı aktörleri farklı başlıklar altında tanımlar. Log saklama açısından işletmeleri en çok ilgilendiren başlıklar şunlardır:

• Toplu kullanım sağlayıcılar: Kişilere belirli bir yerde ve süreyle internet kullanım imkânı sunanlar. Misafirlerine Wi-Fi veren kafeler, restoranlar, oteller, yurtlar, hastaneler, alışveriş merkezleri ve halka açık hotspot işleten işletmeler genellikle bu kapsamda değerlendirilir. Çalışanlarına ve misafirlerine internet sunan şirketler de durumlarına göre bu kapsama girebilir.
• Erişim sağlayıcılar: Kullanıcılara internet erişimi sağlayan servis sağlayıcılar.
• Yer sağlayıcılar (hosting): Web sitelerini ve içerikleri barındıran sistemleri sağlayan veya işleten kişi ve kuruluşlar.

Her başlığın yükümlülükleri farklıdır. Örneğin toplu kullanım sağlayıcılar için log saklamanın yanında içerik filtreleme gibi ek yükümlülükler de söz konusu olabilir. İşletmenizin hangi başlık altında değerlendirileceği, sunduğunuz hizmetin niteliğine bağlıdır.

Hangi Kayıtlar Tutulur?

5651 kapsamındaki log saklama, kullanıcıların ziyaret ettiği sayfaların içeriğini kaydetmek anlamına gelmez. Amaç, belirli bir zamanda belirli bir IP adresinin hangi cihaza veya kullanıcıya ait olduğunu gerektiğinde tespit edebilmektir. Toplu kullanım sağlayıcılar açısından genel olarak şu bilgiler önem taşır:

• İç IP dağıtım kayıtları: DHCP sunucusunun hangi cihaza (MAC adresi) hangi iç IP adresini, hangi zaman aralığında verdiği.
• Erişim ve trafik kayıtları: İç IP adresinin, adres dönüşümü (NAT) sonrasında hangi dış IP ve port ile, hangi hedefe, hangi zamanda bağlandığı.
• Kullanıcı tanımlama bilgileri: Hotspot sistemlerinde kullanıcının nasıl doğrulandığı. Birçok işletme SMS doğrulaması veya kimlik bilgisiyle giriş kullanır; bunun sizin için zorunlu olup olmadığını hukuk danışmanınızla teyit edin.

Bu kayıtlar kişisel veri niteliği taşıyabileceği için KVKK yükümlülükleri de ayrıca dikkate alınmalıdır. Aydınlatma metni, erişim yetkileri ve verinin saklandığı yer bu açıdan önemlidir. Veri yerelliği konusunu KVKK ve veri yerelliği yazımızda ele aldık.

Saklama Süresi

İlgili yönetmelikler, trafik bilgilerinin saklanması için bir yıldan az olmamak ve iki yıldan fazla olmamak üzere bir süre aralığı öngörür. Hangi kaydın hangi süreyle saklanacağı, işletmenizin kapsamına ve yönetmelikteki güncel hükümlere göre değişebilir. Bu nedenle uygulayacağınız saklama süresini güncel mevzuat üzerinden ve bir hukuk danışmanıyla birlikte belirlemenizi öneririz.

Teknik açıdan önemli olan, seçilen sürenin sistem tarafından otomatik olarak uygulanmasıdır: kayıtların bu süre boyunca eksiksiz saklanması ve süre dolduğunda planlı şekilde silinmesi.

Bütünlük: Zaman Damgası ve Hash

Logları saklamak tek başına yeterli değildir. Bir anlaşmazlık ya da resmi bir talep olduğunda, bu kayıtların sonradan değiştirilmediğini gösterebilmeniz gerekir. Bunun için iki temel teknik kullanılır:

• Hash (özet değeri): Log dosyasının içeriğinden üretilen benzersiz bir parmak izidir. Dosyada tek bir karakter değişse bile hash değeri tamamen değişir. Böylece dosyanın bütünlüğü doğrulanabilir.
• Zaman damgası: Hash değerinin belirli bir anda var olduğunu güvenilir bir kaynakla belgeleyen işlemdir. Elektronik zaman damgası, yetkili bir zaman damgası hizmet sağlayıcısından alınır.

Pratikte log dosyaları belirli aralıklarla (örneğin günlük) kapatılır, hash değeri hesaplanır ve zaman damgası alınır. Hangi damgalama yönteminin sizin için yeterli olduğunu da güncel düzenlemeler ışığında teyit etmeniz faydalı olur.

Ayrıca tüm cihazların saatinin doğru ve senkronize olması kritiktir. Güvenlik duvarı, DHCP sunucusu ve log sunucusu farklı saatler gösteriyorsa, kayıtları eşleştirmek zorlaşır. Tüm cihazları güvenilir bir NTP kaynağına bağlamak temel bir adımdır.

Pratik Kurulum: Güvenlik Duvarından Arşive

Küçük bir işletmeden çok şubeli bir otel zincirine kadar, 5651 loglama altyapısı genellikle şu katmanlardan oluşur:

1. Kayıt Üreten Cihazlar

Kayıtların kaynağı genellikle güvenlik duvarı veya hotspot ağ geçididir. Kurumsal güvenlik duvarlarının çoğu, NAT dönüşümlerini ve oturum bilgilerini syslog ile dışarı gönderebilir. DHCP kayıtları da güvenlik duvarından ya da ayrı bir DHCP sunucusundan alınır. Misafir ağının kurumsal ağdan ayrı bir VLAN'da tutulması hem güvenlik hem de log ayrıştırma açısından önemlidir.

2. Log Sunucusu

Cihazlardan gelen kayıtlar merkezi bir log sunucusunda toplanır. Bu sunucu kayıtları dosyalar halinde düzenler, belirli aralıklarla kapatır, hash değerlerini hesaplar ve zaman damgası işlemini yürütür. Log sunucusunun kendisi de korunmalıdır: erişim yetkileri sınırlanmalı, yönetim arayüzü internete açık olmamalıdır.

3. Uzun Süreli Arşiv

Bir veya iki yıl boyunca biriken loglar, özellikle yoğun ağlarda ciddi yer kaplar. Bu kayıtları log sunucusunun yerel diskinde tutmak hem kapasite hem de güvenlik açısından risklidir. Disk arızalanırsa ya da sunucu bir fidye yazılımından etkilenirse, yasal olarak saklamanız gereken kayıtlar kaybolabilir.

Bu yüzden kapatılmış ve damgalanmış log dosyalarının bir kopyasını, nesne kilidi (object lock) destekleyen değiştirilemez nesne depolamaya göndermek iyi bir uygulamadır. Nesne kilidiyle korunan bir dosya, belirlenen süre boyunca yönetici hesabıyla bile silinemez veya değiştirilemez. Bu, hem bütünlüğü güçlendirir hem de saklama süresinin teknik olarak garanti altına alınmasına yardımcı olur.

4. İzleme ve Kontrol

Log akışı sessizce durabilir: bir güncelleme sonrası syslog ayarı sıfırlanabilir, disk dolabilir, zaman damgası işlemi hata verebilir. Bu yüzden log akışının, damgalama işlemlerinin ve arşive gönderimin düzenli izlenmesi gerekir. Ayda bir rastgele bir günün kaydını arşivden geri getirip doğrulamak, sistemin gerçekten çalıştığını gösterir.

Çok Şubeli İşletmeler İçin Öneriler

Otel zincirleri, restoran grupları ya da birden fazla şubesi olan perakende işletmeleri için her şubede ayrı bir log sunucusu kurmak hem maliyetli hem de yönetmesi zor bir yapıdır. Daha sürdürülebilir bir model şöyledir:

• Her şubedeki güvenlik duvarı, kayıtlarını şifreli bir bağlantı (örneğin IPsec VPN) üzerinden merkezi log sunucusuna gönderir.
• Kayıtlar şube bazında ayrı klasörlerde veya etiketlerle tutulur; böylece bir talep geldiğinde ilgili şubenin kaydı hızla bulunur.
• Tüm şubelerde aynı yapılandırma şablonu kullanılır; yeni açılan bir şube dakikalar içinde sisteme dahil edilir.
• Bağlantı koptuğunda kayıtların kaybolmaması için cihaz tarafında geçici tampon (yerel kuyruk) özelliği varsa etkinleştirilir.

Merkezi yapı, izlemeyi de kolaylaştırır. Hangi şubeden log gelmediği tek bir ekrandan görülebilir ve sorun aynı gün çözülebilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Sadece güvenlik duvarının kendi diskinde, birkaç günlük log tutmak
• DHCP kayıtlarını toplamayı unutmak; NAT kayıtları tek başına cihazı tanımlamaya yetmeyebilir
• Cihaz saatlerini senkronize etmemek
• Logları hash ve zaman damgası olmadan saklamak
• Log arşivini, aynı ağdaki ve aynı yönetici şifresiyle erişilen bir diskte tutmak
• Saklama süresi dolan kayıtları hiç silmemek; bu durum KVKK açısından ayrı bir risk doğurabilir

Sık Sorulan Sorular

Sadece çalışanlarıma internet veriyorsam 5651 beni etkiler mi?

Bu, internet hizmetinin niteliğine ve kimlere sunulduğuna bağlıdır. Misafirlere açık bir ağ sunuyorsanız kapsama girme ihtimaliniz artar. Kesin değerlendirme için hukuk danışmanınızla görüşmenizi öneririz; teknik olarak ise kurumsal ağ için de log tutmak güvenlik açısından zaten iyi bir uygulamadır.

Logları ne kadar süre saklamam gerekir?

Yönetmeliklerde bir ile iki yıl arasında bir süre aralığı öngörülür. Uygulayacağınız kesin süreyi güncel mevzuat ve hukuk danışmanınızla birlikte belirleyin.

Logları bulutta saklayabilir miyim?

Teknik olarak evet ve çoğu zaman yerel diskten daha güvenlidir. Kayıtlar kişisel veri içerebileceği için verinin Türkiye'de tutulması KVKK açısından süreci sadeleştirir. Değiştirilemez depolama kullanmak bütünlüğü de güçlendirir.

Hangi güvenlik duvarı 5651 için uygundur?

Belirli bir marka şart değildir. Önemli olan cihazın NAT ve oturum kayıtlarını syslog ile dışarı gönderebilmesi, DHCP kayıtlarının toplanabilmesi ve zaman senkronizasyonunun doğru yapılmasıdır.

CloudRUX ile 5651 Log Altyapısı

Log saklamak, bir kutuyu işaretlemekten fazlasıdır: kayıtların eksiksiz toplandığından, damgalandığından ve yıllarca güvenle saklandığından emin olmanız gerekir. CloudRUX'ta güvenlik duvarı loglama yapılandırmasından log sunucusuna kadar altyapıyı Türkçe konuşan mühendislerimizle birlikte kuruyor ve izliyoruz. Değiştirilemez arşiv için Türkiye'deki veri merkezlerinde çalışan S3 nesne depolamamızı kullanabilirsiniz; 1 TB kapasite aylık 49 USD'dir (KDV hariç). Güvenlik ve uyumluluk hizmetlerimizi güvenlik ve uyumluluk sayfamızda inceleyebilir, ortamınıza uygun kurulum için bizimle iletişime geçebilirsiniz.