DRaaS Fiyatlandırması Nasıl Olur? Felaket Kurtarma Maliyetini Belirleyen 7 Kalem

"DRaaS ne kadar?" sorusu, "bir ev ne kadar?" sorusuna benzer. Cevap; kaç oda olduğuna, nerede olduğuna ve ne kadar hızlı taşınmak istediğinize göre değişir. Felaket kurtarma hizmetinde de fiyatı belirleyen tek bir kalem yoktur; birbirini etkileyen birkaç değişken vardır.

Bu yazıda DRaaS (Disaster Recovery as a Service, hizmet olarak felaket kurtarma) fiyatlandırmasının nasıl oluştuğunu, maliyeti belirleyen yedi kalemi ve kendi felaket kurtarma merkezinizi kurmakla karşılaştırıldığında tablonun nasıl göründüğünü anlatıyoruz. Amacımız, teklif aldığınızda neye baktığınızı bilmeniz.

DRaaS Nedir, Neyi Satın Alırsınız?

DRaaS'ta kritik sunucularınız, sürekli ya da belirli aralıklarla, sağlayıcının veri merkezine kopyalanır. Ana sisteminiz yangın, donanım arızası, fidye yazılımı ya da uzun bir elektrik kesintisi nedeniyle çalışamaz hale geldiğinde, sunucularınız sağlayıcının altyapısında ayağa kaldırılır ve işinize oradan devam edersiniz.

Yani satın aldığınız şey sadece depolama değildir. Replikasyon yazılımı, kopyaların tutulduğu altyapı, felaket anında çalışacak işlem gücü, ağ bağlantısı ve tüm bunları işleten ekip birlikte gelir. Fiyat da bu bileşenlerin toplamından oluşur.

1. Korunan Sunucu Sayısı ve Veri Boyutu

En temel kalem budur. Çoğu DRaaS teklifi, korunan sanal makine sayısı ve bu makinelerin toplam disk boyutu üzerinden şekillenir. Replikasyon yazılımlarının lisansları genellikle sanal makine başına, kopyaların depolanması ise kapasite başına hesaplanır.

Burada en büyük tasarruf fırsatı, her şeyi korumaya çalışmamaktır. Test sunucuları, geçici ortamlar ve kolayca yeniden kurulabilen sistemler felaket kurtarma kapsamına alınmayabilir. Hangi sistemlerin gerçekten kritik olduğunu belirlemek, teklifi doğrudan küçültür.

2. RPO ve RTO Hedefleri

RPO (kurtarma noktası hedefi), felaket anında en fazla ne kadarlık veri kaybını kabul edebileceğinizi gösterir. RTO (kurtarma süresi hedefi) ise sistemlerin ne kadar sürede yeniden çalışır hale gelmesi gerektiğidir.

Hedefler sıkılaştıkça maliyet artar. Birkaç saniyelik RPO ve dakikalar içinde RTO isteyen bir sistem, sürekli replikasyon, daha fazla bant genişliği ve hazır bekleyen kaynak gerektirir. Bir gün önceki yedeğe dönmenin kabul edilebildiği bir sistem ise çok daha ekonomik korunabilir.

Her sistem için aynı hedefi koymak zorunda değilsiniz. ERP ve e-ticaret veritabanı sıkı hedeflerle, arşiv sunucusu gevşek hedeflerle korunabilir. Bu katmanlı yaklaşımı RPO ve RTO rehberimizde ayrıntılı anlattık.

3. Replikasyon Teknolojisi

Kullanılan teknoloji, hem ulaşılabilecek RPO'yu hem de maliyeti belirler:

• Sürekli veri koruma (CDP): Zerto gibi çözümler diske yapılan her yazmayı neredeyse anlık olarak hedefe aktarır. Saniyeler seviyesinde RPO sunar ve geçmişteki herhangi bir ana dönmeyi mümkün kılar. Kritik sistemler için idealdir, ama lisans ve bant genişliği maliyeti daha yüksektir.
• Anlık görüntü (snapshot) tabanlı replikasyon: Veeam replikasyonu gibi yöntemler, belirli aralıklarla değişen blokları hedefe kopyalar. RPO dakikalar ya da saatler seviyesindedir ve birçok iş yükü için yeterlidir. Veeam'in sürekli veri koruma özelliği de daha sıkı hedefler için ayrı bir seçenek sunar.
• Yedekten geri dönüş: En ekonomik yöntemdir. Sunucular yedekten sağlayıcı altyapısında ayağa kaldırılır. RTO daha uzundur ama kritikliği düşük sistemler için mantıklı bir seçenektir.

4. Yedek İşlem Gücü: Hazır mı, Talep Anında mı?

Felaket anında sunucularınızın çalışması için işlemci ve bellek gerekir. Bu kaynak iki şekilde planlanabilir:

• Talep anında (standby): Normal zamanda sadece kopyaların depolanması için ödeme yaparsınız. İşlem gücü yalnızca test ya da gerçek bir felaket sırasında devreye girer ve o süre için ücretlendirilir. Maliyeti düşüktür.
• Rezerve kaynak: Belirli miktarda işlemci ve bellek sizin için sürekli ayrılmış durur. Felaket anında kaynak bulunmama riski ortadan kalkar ve RTO kısalır, ama bu kaynak için her ay ödeme yaparsınız.

Pek çok kurum için doğru cevap ikisinin karışımıdır: en kritik birkaç sistem için rezerve kaynak, geri kalanlar için talep anında kaynak.

5. Ağ, Bant Genişliği ve Genel IP

Felaket kurtarmanın en çok gözden kaçan kalemi ağdır. Sunucuları başka bir veri merkezinde ayağa kaldırmak yetmez; kullanıcıların ve müşterilerin onlara ulaşabilmesi gerekir.

• Replikasyon bant genişliği: Veri değişim oranınız yüksekse, sürekli replikasyon için ana lokasyonunuzda yeterli internet kapasitesi gerekir.
• Genel IP adresleri: Dışarıya hizmet veren sistemler için felaket merkezinde genel IP adresleri ve DNS değişiklik planı hazır olmalıdır.
• VPN ve iç ağ: Şubelerin ve uzaktan çalışanların felaket merkezine güvenli bağlanması için VPN altyapısı ve gerekirse IP adresi değişikliği (re-IP) planı yapılmalıdır.
• Güvenlik: Felaket merkezindeki sistemlerin de güvenlik duvarıyla korunması gerekir.

6. Saklama Süresi ve Journal

Sürekli replikasyonda değişiklikler bir journal içinde tutulur ve bu sayede geçmişteki bir ana dönebilirsiniz. Fidye yazılımı senaryosunda bu çok değerlidir: şifreleme başlamadan birkaç dakika önceki temiz duruma dönebilirsiniz.

Journal ne kadar uzun tutulursa, o kadar fazla depolama gerekir. Birkaç saatlik geçmiş ile birkaç haftalık geçmiş arasında ciddi bir kapasite farkı vardır. Snapshot tabanlı replikasyonda da tutulan geri dönüş noktası sayısı aynı şekilde maliyeti etkiler.

7. Test, Runbook ve Yönetilen Hizmet

Test edilmemiş bir felaket kurtarma planı, kâğıt üzerinde bir plandır. Gerçek bir hizmetin parçası olması gerekenler:

• Düzenli testler: Üretim sistemlerini etkilemeden, izole bir ağda yapılan yük devretme (failover) testleri.
• Runbook: Felaket anında hangi sistemin hangi sırayla, kim tarafından ve nasıl ayağa kaldırılacağını anlatan adım adım el kitabı.
• İzleme: Replikasyonun gecikip gecikmediğini, RPO hedefinin tutup tutmadığını sürekli izleyen bir ekip.
• Geri dönüş (failback): Felaket sona erdiğinde sistemlerin ana lokasyona kontrollü olarak geri taşınması.

Bazı teklifler sadece altyapıyı içerir, bu işleri size bırakır. Yönetilen bir DRaaS hizmetinde ise bunlar hizmetin parçasıdır. Teklifleri karşılaştırırken bu farkı mutlaka göz önünde bulundurun.

Kendi Felaket Kurtarma Merkezinizi Kurmakla Karşılaştırma

Kendi felaket kurtarma lokasyonunuzu kurmak da bir seçenektir. Ama toplam maliyeti hesaplarken şunları dahil etmeyi unutmayın:

• İkinci lokasyon için sunucu, depolama ve ağ donanımı ile bunların birkaç yılda bir yenilenmesi,
• Kabin, enerji, soğutma ve veri merkezi bağlantısı,
• Replikasyon yazılımı lisansları,
• Bu ortamı kuracak, güncel tutacak ve test edecek personel zamanı.

Bu yatırımın büyük kısmı, felaket yaşanmadığı sürece boşta bekler. DRaaS'ın temel avantajı, bu boşta kapasitenin maliyetini paylaşmak ve işletme yükünü uzman bir ekibe devretmektir.

Doğru Teklif Almak İçin Hazırlık

Sağlayıcıdan gerçekçi bir teklif almak için şu bilgileri hazırlayın:

1. Korunacak sanal makinelerin listesi, işlemci, bellek ve disk boyutlarıyla,
2. Mevcut sanallaştırma platformu ve yedekleme yazılımı,
3. Her sistem için hedeflediğiniz RPO ve RTO,
4. Günlük veri değişim oranının tahmini ve mevcut internet bağlantı kapasitesi,
5. Dışarıya hizmet veren sistemler ve genel IP ihtiyacı,
6. Yılda kaç test yapılmasını beklediğiniz.

Bu bilgiler ne kadar net olursa, teklif de o kadar isabetli olur ve sonradan sürpriz kalemlerle karşılaşmazsınız.

Teklifleri Karşılaştırırken Sorulacak Sorular

İki DRaaS teklifi aynı rakamı gösterse bile içerikleri çok farklı olabilir. Karşılaştırma yaparken şunları netleştirin:

• Teklif hangi RPO ve RTO değerlerini taahhüt ediyor ve bunlar sözleşmede yazılı mı?
• Felaket anında kullanılacak işlem gücü rezerve mi, yoksa talep anında mı sağlanıyor?
• Yılda kaç test dahil ve testlerde kim ne yapıyor?
• Runbook'u kim hazırlıyor ve ne sıklıkla güncelleniyor?
• Felaket anında devreye girecek ekip kimler ve onlara nasıl ulaşılıyor?
• Failback, yani ana lokasyona geri dönüş, hizmete dahil mi?

Sık Sorulan Sorular

DRaaS ile yedekleme arasındaki fark nedir?

Yedekleme verinizi korur; DRaaS ise işinizi sürdürmenizi sağlar. Yedekten geri dönüş saatler ya da günler sürebilirken, DRaaS'ta sistemler önceden hazırlanmış bir altyapıda çok daha kısa sürede ayağa kalkar. İkisi birbirinin alternatifi değil, tamamlayıcısıdır.

Felaket yaşanmazsa da ödeme yapar mıyım?

Evet, çünkü replikasyon, kopyaların depolanması ve izleme her gün çalışır. Ama talep anında kaynak modelinde, işlem gücü için yalnızca test ve felaket sırasında ödeme yaparsınız.

Tüm sunucularımı korumak zorunda mıyım?

Hayır. En verimli yaklaşım, iş için kritik sistemleri belirleyip sıkı hedeflerle korumak, geri kalanını yedekten geri dönüşle güvence altına almaktır.

Verilerim nerede tutulur?

CloudRUX DRaaS'ta kopyalar Türkiye'deki veri merkezlerinde tutulur. Bu, KVKK açısından yurt dışına aktarım konusunu sadeleştirir.

CloudRUX DRaaS

Altyapıyı herkes satın alabilir; felaket gününde fark yaratan, sistemlerinizi tanıyan ve telefonu açan bir mühendistir. CloudRUX DRaaS'ta replikasyon kurulumu, runbook, düzenli testler ve felaket anında yük devretme Türkçe konuşan ekibimiz tarafından yürütülür; verileriniz Türkiye'de kalır ve faturanız aylık sabit olarak planlanır. Fiyatlar ortamınıza göre hazırlanır. Ayrıntılar için DRaaS sayfamızı inceleyebilir, size özel teklif için bizimle iletişime geçebilirsiniz.